Positieve psychologie. Een term die momenteel heel veel voorkomt. Is dit een modeterm? Of is het echt iets wat effectief is? En wat houdt positieve psychologie precies in? Positieve psychologie richt zich voornamelijk op wat er wél goed gaat en waar je wél blij van wordt. Niet zozeer op het oplossen van problemen, maar op het vergroten van de positieve dingen. In dit artikel leggen we je uit wat positieve psychologie precies is, waar het vandaan komt en hoe je hier zelf gebruik van kunt maken.

Positieve psychologie, de historie

Positieve psychologie is een stroming binnen de psychologie. Je kunt het zien als een aanvulling op de traditionele psychologie. De traditionele psychologie richt zich veelal op het oplossen van de problemen in de psyche die iemand ervaart (zoals depressie en burn-out klachten). Daarbij richt je je dus op de mindere kanten en probeert deze op een hoger niveau te krijgen.

In 1998 presenteerde Martin Seligman de term positieve psychologie tijdens zijn voorzitterschap van de Amerikaanse Associatie. Naast Martin Seligman was het ook de psycholoog Mihaly Csikszentmihalyi die pleitte voor deze stroming in de psychologie. Inmiddels zijn er al vele studies verricht naar de kracht van je richten op positiviteit. Hoewel Seligman en Scikszentmihalyi in 1998 positieve psychologie op de kaart zetten, waren er eerder al onderdelen van de positieve psychologie die aandacht kregen in de reguliere psychologie.

Martin Seligman en Mihaly Csikdszentmihalyi gaven aan (Seligman & Csikdszentmihalyi, 2000) dat het binnen de positieve psychologie over drie onderwerpen gaat:

  1. Positieve ervaringen die iemand kan hebben (geluk, hoop en liefde)
  2. Positieve eigenschappen (je kunt denken aan doorzettingsvermogen, wijsheid en veerkracht)
  3. Positieve instituties, manieren waarop instellingen een positief verschil kunnen maken binnen de maatschappij   

Positieve psychologie is dus niet helemaal nieuw, maar pas sinds het begin van deze eeuw is het een aparte stroming geworden. Vanuit de traditionele psychologie kijkt men naar wat er mis met je is en vervolgens wordt er gewerkt aan het verhelpen hiervan. Binnen de positieve psychologie gaat men kijken naar wat er goed met jou is. Vervolgens richt je je op het vergroten en versterken hiervan. Sterkte is namelijk minstens zo belangrijk als zwakte!

Waar bestaat positieve psychologie uit?

Martin Seligman omschrijft positieve psychologie als het verhogen van je welbevinden. Maar wat is nu precies ‘welbevinden’? Welbevinden gaat over deze vijf pijlers:

  • Positieve emoties
  • Betrokkenheid
  • Relaties
  • Betekenis
  • Prestatie

Dit zijn nog brede termen. Laten we eens kijken naar deze elementen van positieve psychologie en welbevinden en hoe je dit naar je leven kunt doorvertalen. Hoe kun je er concreet gebruik van maken in jouw leven?

Positieve emoties – Versterk je positieve emoties

Emoties zijn een primair onderdeel van je brein. De opbouw en functie van onze hersenen stamt uit de oertijd. Wat was toen ons primaire doel? Overleven! Je brein deed er alles aan om in leven te blijven. Je brein wilt dus, in eerste instantie, dat je in leven blijft. Dat bekent dat je genoeg voeding binnenkrijgt, dat je voldoende rust ervaart en dat je veilig bent. Wanneer je hersenen hierin gerustgesteld zijn, komen emotionele prikkels binnen (bron: artikel Breinleren, de werkvorm voorbij van Ria van Dinteren).

Ervaart je brein een positieve emotie? Dan zal je brein positieve prikkels door je lichaam sturen. Het geeft een signaal af dat je goed bezig bent. Hoe vaker en hoe sterker je zo’n prikkel ervaart, hoe ‘gelukkiger’ je brein is.

En hoe kun je hier concreet gebruik van maken?

Positieve emoties zit hem in verschillende dingen: het kunnen dingen zijn waar je goed in bent, dingen waar je blij van wordt of bijvoorbeeld momentjes die je een glimlach bezorgen. Je kunt het eigenlijk zien als ‘jouw geluksmomentjes’.

Deze positieve emoties kun je versterken door je er meer op te focussen. Ervaar je een positief momentje? Sta er dan even bij stil en leg het vast. Op deze manier herkent je brein het momentje en zal het echt even binnenkomen. Hoe vaker je een positief momentje ervaart en vastlegt, hoe vaker je brein getriggerd wordt om zich op positiviteit te richten.

Betrokkenheid – Creëer flow!

Mihaly Csikszentmihalyi staat ook bekend om de term ‘flow’. Flow betekent volledig opgaan in iets, alsof de tijd stilstaat en je de wereld om je heen even lijkt te vergeten. Door welke elementen ervaar je flow? Je kunt flow ervaren wanneer je volledig betrokken bent bij de activiteit die je uitvoert. Je vindt het leuk, voor jou heeft het een duidelijk doel en waarde en het gaat je gemakkelijk af. Het geeft je een belonend gevoel als je het doet! 

Hoe kun je hier concreet gebruik van maken?

Misschien komt dit gevoel je al bekend voor! Dat zou natuurlijk mooi zijn. Probeer de komende tijd eens op te merken bij welke activiteiten je de tijd vergeet. Wat vind je erg leuk om te doen en geeft je ook een voldaan gevoel? Sta daar even bij stil en probeer dit soort activiteiten meer te doen.

Een ander element wat je kan helpen bij het ervaren van flow is mindfulness. In het hier en nu genieten van wat je op dat moment aan het doen bent. Door dit te trainen zul je minder meegaan in gedachten (die soms alle kanten opvliegen). In je brein komt er meer ruimte en gewoon te zijn en te genieten.

Positieve relaties – Koester je positieve relaties

Wij mensen hebben behoefte aan ergens bijhoren en verbondenheid. Net als dieren zijn we ervoor gemaakt om samen te leven. In deze tijd krijgen we echter veel te maken met individualisme. Ieder voor zich. Het is daarom niet gek dat eenzaamheid onder mensen veel voorkomt.

Positieve relaties zijn daarom erg goed voor het welbevinden. Iedereen heeft mensen om zich heen nodig waar ze zich prettig bij voelen. Waar ze zich kunnen uiten en waar ze zich gesteund door voelen. Vaak zijn het familie en vrienden die deze rol vervullen.

Oxytocine wordt ook wel het ‘knuffelhormoon’ genoemd. Hieronder een aantal dingen die je kunt doen om dit gelukshormoon vrij te laten komen.

Hoe kun je hier concreet gebruik van maken?

Ga na welke positieve relaties jij om je heen hebt. Welke familieleden, vrienden of andere contacten zijn erg waardevol voor jou? Van wie krijg je energie en ontvang je positiviteit? Door dit voor jezelf helder te hebben kun je ook dankbaar zijn voor deze mensen. Zoek ze regelmatig op en verbind je.

Dit kun je ook doen door jouw geluksmomentjes met ze te delen. Zo voed je ze met positiviteit en creëer je een positieve sfeer. Ook de positieve emoties worden weer geprikkeld!

Betekenis – Doe betekenisvolle dingen

Zingeving is op het moment een populair woord. Veel mensen zijn op zoek naar betekenis in deze wereld. Welke dingen die jij doet dragen bij aan het grotere geheel? Betekenis geeft ons het gevoel dat we er toe doen. Misschien heb je een baan waarbij je mooie dingen mag doen die voor andere mensen van belang zijn. Maar zoek het ook in kleinere dingen. Elke dag kun je namelijk dingen doen die betekenisvol zijn. Betekenisvol voor jezelf of betekenisvol voor iemand anders.

tekst

Hoe kun je hier concreet gebruik van maken?

Welke dingen die jij doet zie jij als betekenisvol? Welke dingen doe jij om de wereld een stukje mooier te maken? Kijk dan naar grotere dingen, maar juist ook naar de kleinere dingen. Heb je bijvoorbeeld iemand een helpende hand kunnen bieden? Heb je iemand op straat een glimlach gegeven? Of iemand een complimentje? Wanneer je iemand een klein beetje aandacht, liefde of blijdschap kunt geven, dan ben je betekenisvol bezig.

Prestatie – Besef welke stappen je gemaakt hebt en wees trots op jezelf

Het woord ‘presteren’ kan een uitdagende lading hebben. Eigenlijk gaat het er bij presenteren om dat je jezelf een doel stelt en dat je ook trots op jezelf kunt zijn wanneer je dit behaald hebt. Doel hoeven daarbij ook niet altijd heel groot of uitdagend te zijn. Ze kunnen ook gaan over kleine stappen die je wilt maken. Elk stapje is namelijk ook een  ‘behaald resultaat(je)’ richting jouw doel. Beloon jezelf voor elke stapje dat je maakt. Op deze manier hangt jouw blijdschap niet van dat grote resultaat af, maar kun jij genieten van de weg die je stap voor stap loopt.

Hoe kun je hier concreet gebruik van maken?

Prestatie gaat dus over de dingen die je bereikt. Het is nu aan jou om te bepalen wat jij ziet als iets wat je bereikt. Om hier zoveel mogelijk voldoening uit te halen kun je het beste de kleine stapjes waarderen die je maakt. Kijk dus elke dag naar één positief stapje vooruit en wees trots dat je dat stapje gezet hebt!

Train jouw brein met positieve psychologie

Positieve psychologie gaat dus over welbevinden en het ervaren van geluk. Dit komt helaas niet voor iedereen vanzelf! De één ervaart makkelijker geluk dan de ander. Gelukkig heb je wel invloed op jouw eigen geluksgevoel. Je zult er echter wel actief mee aan de slag moeten gaan. Het vraagt aandacht en inzet. Je zult jezelf hierin moeten trainen.

Hoe kun je dit doen? Door je elke dag te richten op jouw positieve ervaringen. Jouw geluksmomenten. Positieve psychologie heeft namelijk blijvende aandacht nodig. Je hersenen maken een nieuw weggetje richting positiviteit. Hoe vaker je dit weggetje bewandelt, hoe sterker deze wordt. Door je elke dag op positiviteit te richten, train je jouw brein op positiviteit en versterk je wat goed gaat. 40 dagen heb je nodig om ook daadwerkelijk verandering te bereiken. Door elke dag dankbaar te zijn voor al het positieve, zul je jezelf ook belonen voor elk stapje dat je maakt richting meer geluk. Je waardeert jouw prestatie

Dus train jouw brein met behulp van positieve psychologie!