Gelukshormonen, we hebben ze allemaal! Dat is goed nieuws, want ze kunnen direct een positieve invloed hebben op jouw gemoedstoestand. Het is dus fijn als je hier gebruik van kunt maken om je stemming positief te beïnvloeden. Je kunt verschillende dingen doen om jouw gelukshormonen activeren en de meeste dingen zijn ook nog eens erg leuk om te doen. In dit artikel leggen we je uit hoe het werkt en hoe je jouw gelukshormonen kunt beïnvloeden.

Hoe werken (geluks)hormonen?

Wat zijn ‘hormonen’ eigenlijk en hoe werken ze precies? Hormonen worden ook wel neurotransmitters genoemd. Neurotransmitters spelen een belangrijke rol in de hersenen en in het lichaam. Ze zorgen voor de overdracht van signalen en geven als het ware een boodschap door. Daarnaast zorgen ze voor het maken van nieuwe verbindingen. Dit is bijvoorbeeld nodig bij het leren van nieuwe dingen of het veranderen van gedrag (bron Brein@work).

Hormonen hebben ook een groot effect op je gemoedstoestand en emoties. Zo zijn er bepaalde hormonen die zorgen voor boosheid, verdriet, woede of een stressgevoel. Je hebt het vast weleens meegemaakt dat je iets spannends moest doen en je lichaam spanning opbouwde om te kunnen presteren. Dat komen stresshormonen vrij. De bekendste stresshormonen zijn adrenaline en cortisol.

Gelukkig zijn er ook hormonen die zorgen voor blijdschap, een gevoel van genot en een gelukzalig gevoel! Dit is natuurlijk interessant. We noemen dit de gelukshormonen. De belangrijkste gelukshormonen zijn dopamine, oxytocine, serotonine en endorfine. Wanneer deze gelukshormonen vrijkomen, krijg je een boost van positiviteit.

Stress door adrenaline en cortisol

Laten we eerst even kijken naar de stresshormonen en de functie die ze hebben. Adrenaline komt in grote hoeveelheden vrij wanneer je hersenen denken dat je in een bedreigende situatie zitten. Je lichaam wordt klaargemaakt om te vechten of te vluchten. Zo kun je overleven. Er zijn ook andere zaken die het lichaam uit balans kunnen brengen: kou, hitte, honger, dorst, pijn en fysieke inspanning bijvoorbeeld. Je lichaam wil de tekorten (tekort aan warmte, tekort aan eten, enz.) compenseren en zo wordt de adrenalineproductie verhoogd (Wikipedia).

Wanneer je dus een vorm van stress of tekort ervaart, komt er adrenaline vrij om je lichaam sterker te maken. Het stresshormoon Cortisol komt vrij als reactie op de adrenaline. Adrenaline zorgt ervoor dat je lichaam klaargemaakt wordt voor actie. Cortisol zorgt er vervolgens voor dat je lichaam weer aangevuld wordt en dat je energie gecompenseerd wordt (Wikipedia).

Beide stresshormonen hebben dus een functie vanuit de oertijd: overleven! Toen waren levensbedreigende situaties meer aan de orde. Het lichaam moest vaak letterlijk klaargemaakt worden om te vechten of te vluchten. Tegenwoordig is dat natuurlijk anders. We komen niet vaak in echte levensbedreigende situaties, maar toch kunnen we dit wel zo ervaren.

Een gevoel van onmacht, iets niet denken te kunnen of figuurlijke onveiligheid voelen kan voor een reactie van stress zorgen. Hetzelfde mechanisme wordt in werking gesteld en je lichaam maakt zich sterker om door de situatie heen te komen.

De stresshormonen hebben dus een bepaalde functie. Ze ontstaan niet voor niets. Laten we eens kijken naar de gelukshormonen.

Endorfine: the feel good drug!

Endorfine geeft ons een gelukzalig en euforisch gevoel. Het is een soort van feel good drug. Endorfine wordt geproduceerd door het brein, in de hypofyse. Ook deze neurotransmitter heeft een erg belangrijke functie voor ons lichaam: het heeft namelijk een pijnstillende werking.

Ook dit mechanisme stamt weer uit oertijd. Wanneer men ging jagen, zorgde de aanmaak van endorfine ervoor dat ze door de pijn heen konden. Zo konden ze net zo lang doorgaan totdat het ze het beest te pakken hadden.

Het is daarom ook niet zo gek dat endorfine wordt aangemaakt tijdens het sporten. Je lichaam bevindt zich in een staat van paraatheid en wil presteren. Het zorgt er letterlijk voor dat bij lange inspanning de fysieke pijn minder wordt. Daarnaast zorgt het ervoor dat er andere gevoelens opkomen zoals, blijdschap, optimisme en een gevoel van welzijn. Het is goed voor je immuunsysteem en vermindert angst en depressie. 

Endorfine is dus een hele nuttige gelukshormoon. Het vermindert pijn en zorgt voor een gevoel van trots en geluk. Wat kun je doen om de aanmaak van endorfine te bevorderen?

Test

  • Ga lekker sporten. Sporten is natuurlijk gezond! Vooral bij langere inspanningen, zoals hardlopen, zal het lichaam zorgen voor de aanmaak van het hormoon. Weleens gehoord van de runnershigh? Deze high komt door de aanmaak van endorfine. Het kan zelfs zorgen voor een verslavend gevoel.

  • Eet! Vooral het eten van pittig eten zorgt voor de aanmaak van endorfine. Maar ook chocola bevat stoffen die de aanmaak van Endorfine bevorderen. Je wordt dus echt wat blijer van chocola.  
  • Lach! Lachen is gezond, dat weten we al wel. Naast dat je heel veel spieren gebruikt bij het lachen, krijgt je lichaam ook een enorme positieve boost. Het leuke is dat je zelfs niet perse ‘echt’ hoeft te lachen. Onderzoek heeft uitgewezen dat gewoon simpelweg je mondhoeken omhoog doen al voor positiviteit zorgt.
  • Zing & dans. Zingen en dansen zorgen letterlijk voor een feel good beleving. Je beweegt je lichaam op muziek en gaat lekker met het ritme mee, op jouw manier. Daarnaast geeft zingen ook een goed gevoel. Je kunt je uiten en lekker je stem laten horen. Laat de endorfine maar stromen.

Dopamine: een fijne gevoel als beloning

Dopamine hoort bij het beloningssysteem van de hersenen. Het zorgt ervoor dat we ons tevreden en gewaardeerd voelen. Dit heeft ook een gunstig effect op onze prestaties. Omdat we weten dat we beloond worden na een presentatie, zijn we sneller geneigd om dit ook te behalen.

Dopamine geeft je dus een blij gevoel na het behalen van dingen. Dit kan erg stimulerend werken. Je krijgt een fijn gevoel na het afronden van je actielijst, maar ook na het sporten of na seks. Ook het behalen van je grote doelen zorgt voor de aanmaak van dopamine. Heb je een tekort aan dopamine? Dan zal het lichaam dit willen compenseren. Je wordt vatbaarder voor stimulerende middelen, zoals alcohol en drugs en dit kan natuurlijk een verslavende werking hebben.

Maar terug naar de positieve kant. Hoe kun je concreet gebruik maken van het gelukshormoon dopamine?

tekst

  • Maak kleine stapjes richting jouw doel. We zijn vaak geneigd om grote doelen te stellen. Pas als dat doel behaald is zijn we tevreden. Dat maakt dat je pas tevreden bent als je dat grote doel behaald hebt. Juist die kleine stapjes richting jouw doel zijn enorm waardevol.
    Deel je doel op in kleine stapjes. Elke keer dat je dan een stapje behaald hebt, word je beloond met een blij gevoel.    
  • Vier je successen. De hele dag door doe je dingen en veel dingen zijn voor jou vanzelfsprekend. Je doet ze en gaat weer door, zonder soms te kijken wat je echt gedaan of bereikt hebt. Dit patroon kun je doorbreken door even stil te staan en te kijken naar wat je nou daadwerkelijk gedaan hebt.

    En niet te vergeten: waar je tevreden over bent. Wanneer je dit inziet, kun je hier meer de focus op leggen en de succesjes vieren. Succesjes kunnen kleine dingen zijn: je hebt gesport, gemediteerd, goed voor jezelf gezorgd of bijvoorbeeld een aantal geluksmomentjes voor jezelf opgemerkt. Zo stuur je elke keer weer een wolkje dopamine door je systeem.

Oxytocine: het knuffelhormoon

De gelukshormoon Oxytocine speelt een belangrijke rol in ons leven. Het zorgt namelijk voor het fijne gevoel wanneer we ons met elkaar verbinden. In de opvoeding is dit een essentieel onderdeel: de binding en hechting tussen moeder en kind wordt hier gelegd. Door het vasthouden en knuffelen wordt dit hormoon vrijgemaakt en de band tussen beiden versterkt.

Ook bij andere sociale relaties speelt oxytocine een grote rol, bijvoorbeeld bij vriendschappen, romantische relaties en seksualiteit. Het geeft een gevoel van verbondenheid. Ook oxytocine had een duidelijke functie in de oertijd. Alleen kon je namelijk niet overleven, daar had je een groep voor nodig. Door samen te werken en om elkaar te geven werd de kans groter om te blijven leven.

In de huidige tijd zoeken we een stuk minder naar deze verbondenheid, het draait veel meer om individualisme. We zijn minder geneigd om voor elkaar te zorgen en naar elkaar om te kijken. Een effect hiervan is dat mensen zich meer eenzaam voelen en angst en depressie een grotere rol kunnen spelen. Terwijl een simpele glimlach naar iemand op straat al zorgt voor een boost oxytocine!

Oxytocine wordt ook wel het ‘knuffelhormoon’ genoemd. Hieronder een aantal dingen die je kunt doen om dit gelukshormoon vrij te laten komen.

  • Maak contact. Dit hormoon gaat over contact en het fijne gevoel wat daarbij vrij komt. Zorg er voor dat je mensen om je heen hebt waar je je mee verbindt. Waar je dingen mee kunt delen en mensen die je kunt vertrouwen. Familie en vrienden vervullen deze rol vaak.
  • Knuffel! Het hebben van contact helpt al bij het vrijkomen van oxytocine. Maar elkaar vasthouden versterkt dit. Dus knuffel! Lichamelijk contact heeft een grote invloed op onze gemoedstoestand. Je voelt je direct fijner.
  • Geef. We hebben het gehad over verbinding. Deze verbinding ontstaat ook wanneer je geeft. Soms denk je dat, wanneer je geeft, je zelf iets verliest. Het tegendeel is waar: wanneer je geeft, voed je jezelf met oxytocine. Naast dat je iemand anders blij maakt, maak je dus ook jezelf blij. Dus creëer verbinding door te vrijgevig te zijn en met al je positieve intenties te geven.

Serotonine: zelfvertrouwen

Serotonine levert onder andere een bijdrage aan het zelfvertrouwen in onszelf. Het kan werken als een positieve spiraal! Wanneer je trots bent op hetgeen je gedaan hebt, zal serotonine vrijkomen en dit zorgt voor een tevreden en trots gevoel. Serotonine zorgt er ook voor dat je sterker in je schoenen staat en minder gevoelig bent voor meningen van anderen.

Vind je iets spannend om te doen? Bijvoorbeeld het geven van een presentatie voor een groep? Motiveer jezelf dan om het wel te doen, om een stapje buiten je comfort zone te zetten. Want wanneer je dit gedaan hebt, zal het je een enorme boost van zelfvertrouwen geven!

Daarnaast heeft serotonine ook invloed op het geheugen, stemming, emotie en eetlust. Voeding heeft een grote invloed op de aanmaak van serotonine. Dan gaat het vooral om de eiwitten die je binnenkrijgt. Deze worden omgezet in aminozuren, die uiteindelijk worden omgezet in de lever en hersenen tot serotonine.

We hebben natuurlijk ook een aantal tips voor het stimuleren van de aanmaak van serotonine.

tekst

  • Wees dankbaar. Wanneer je denkt aan de dingen waar je dankbaar voor bent, concentreer je je op het positieve in je leven. Dankbaarheid kan de serotonine aanmaak een boost geven wat direct invloed heeft op je stemming.
  • Stap buiten je comfort zone. We hebben het er net al over gehad: maak een stapje buiten je eigen comfort zone. Vanuit angst zijn we vaak geneigd om voor het veilige te gaan. Dit brengt ons niet altijd verder. Juist wanneer je jezelf weet te motiveren om iets toch te doen, zal je beloond worden met het gelukshormoon serotonine. Een positief gevoel en meer zelfvertrouwen!
  • Geniet van de natuur. We weten allemaal dat de natuur goed voor ons is. De natuur brengt ons vaak rust en stilte. Daarnaast ben je buiten en vang je zonlicht. Zonlicht speelt een belangrijke rol bij de aanmaak van serotonine. Dagelijks een heerlijke wandeling is dus erg goed voor je.
  • Eet gezonde voeding. Eet eiwitrijk voedsel, deze eiwitten worden omgezet naar het gelukshormoon. Bruine rijst, banen, ananas en bijvoorbeeld zonnebloempitten.

Gelukshormonen: een bron van blijdschap. Heb je hier echter een te kort aan, dan kun je verschillende klachten krijgen zoals angsten, depressieve gevoelens en andere psychische en lichamelijk klachten. Maak dus gebruik van deze kennis over gelukshormonen, maar houd er ook rekening mee dat je je niet altijd gelukkig kunt voelen. Gelukshormonen hebben een tijdelijke werking. Dat is niet erg, want het leven bestaat uit fijne momenten, maar ook uit moeilijke momenten.

Heb je een positieve boost nodig? Doe dan vooral wat je leuk vindt! Laat die gelukshormonen maar stromen! 

Kijk nog even dit interessante filmpje (in het Engels) over de vier gelukshormonen en de functie die gelukshormonen in de oertijd hadden.